Google+
Achtergrond

Top tien zoete witte wijnen


Zoete, witte wijn. Waarschijnlijk staat bij menigeen een cadeau gekregen fles Liebfraumilch uit Duitsland stof te vangen in de kelder. Dit mierzoete druivensap heeft nog steeds een leger aanhangers, al was het maar vanwege de verhouding prijs en hoeveelheid. Bij het plaatselijke zwerversbankje in het park is het in elk geval een populair drankje gezien de bergen lege literpakken.

Zoet en wit kan ook machtig mooi zijn. Zo mooi dat we er dit keer een persoonlijke top tien van maken. Geen pretentieus lijstje van alleen maar onbetaalbare wijnen waar Jan Modaal twee maanden krom voor moet liggen om een fles te kunnen drinken. Nee, liever lekker geprijsd spul uit alle windstreken waar wij heel blij van worden.

Maar voordat we losgaan, hoe krijg je eigenlijk witte wijn zoet? Rijpe druiven bevatten suiker, die door gisting wordt omgezet in alcohol en dan heb je wijn. Stopt de gisting eerder, dan blijft er suiker in de wijn over en krijg je een zoetere smaak. Dit kan op natuurlijke wijze of doordat de wijnmaker zelf ingrijpt. Zoete wijnen worden meestal gemaakt van geconcentreerde druiven die heel veel suiker bevatten. Die concentratie kan op verschillende manieren gebeuren.

Schimmel

Ooit van Botrytis oftewel edele rotting gehoord? Deze schimmel maakt kleine gaatjes in de druivenschil, op zoek naar druivensuiker. Het water in de druiven verdampt door de gaatjes waardoor de suiker zich concentreert in de druiven. Botrytis is wel een veeleisend schimmeltje, alleen als vochtige ochtenden worden gevolgd door hete, droge middagen heb je ideale omstandigheden. Sommige gebieden zijn wereldberoemd hiermee geworden, zoals Sauternes in Frankrijk en Hongaarse Tokaji. Chateau d’Yquem is legendarische én peperdure wijn uit Sauternes dankzij deze schimmel. Het zorgt voor amberkleurige wijnen met aroma’s van honing en gedroogde abrikozen.

Krentenwijn

Je hebt ook druiven die echt verwend worden. Lekker lang drogen na de oogst aan stokken of op matten van stro en een massage door middel van dagelijks draaien van de trossen. Een ritueel dat zich een tijdje herhaalt totdat de druiven flink zijn gekrompen en er een krent overblijft vol met suikers. Frankrijk (Vin de Paille) en Italië (Vino Passito) zijn het bekendst met deze techniek, bijvoorbeeld de Vin Santo uit Toscane waar je die keiharde Cantucci koekjes in kunt dopen of Recioto di Soave uit de buurt van Verona. Bewerkelijk om te maken en daardoor niet altijd goedkoop. Maar wel erg lekker.

Laten hangen

Vendange tardive, vendemmia tardiva, late harvest. Deze termen betekenen allemaal hetzelfde: late oogst. Met de nodige risico’s van bijvoorbeeld vorst of schimmel laat de boer de druiven extra lang hangen, waardoor deze meer suiker bevatten dankzij langere rijping. Wijn van laatgeplukte druiven wordt zowel in de Oude als Nieuwe Wereld gemaakt.


IJswijn

Maar vorst kan soms ook een zegen zijn. Bij het vak van wijnboer doemen beelden op van uitgestrekte wijngaarden, mild zonnetje erboven en de baas zelf die op zijn tractor tussen de ranken rijdt met een onstuimige border collie in zijn kielzog. Geromantiseerd uiteraard, want het is een keihard vak waar je van ’s ochtends tot ’s avonds laat mee bezig bent. Maar met twaalf graden onder nul in het holst van de nacht je druiven oogsten, dat slaat echt alles.

Toch gebeurt dat bij de oogst voor Eiswein, of ijswijn, die in bevroren toestand wordt geplukt en geperst, waarbij het bevroren water uit het sap achterblijft in de pers. Deze wijn kan natuurlijk alleen maar daar gemaakt worden waar de vorst vaak en heftig is. Canada is inmiddels de grootste ijswijn producent, maar de oorsprong ligt in het Duitstalige gebied. In Duitsland en Oostenrijk mogen alleen druiven die op natuurlijk wijze bevroren zijn worden gebruikt. Dan sta je als wijnboer natuurlijk voor de TV te juichen als de lokale Piet Paulusma dagenlange vorst voorspelt. Elders helpen ze de natuur een handje als de vorst achterwege blijft met zogenaamde “cryo-extractie”. Hierbij worden de druiven kunstmatig bevroren in een vriescel. Doen ze overigens ook in Sauternes als de schimmel niet toeslaat.

De hand van de wijnmaker

De wijnmaker kan zelf ook een wijn zoet maken door de gisting eerder te stoppen. Dit kan door alcohol toe te voegen die ervoor zorgt dat het gistingsproces ophoudt en er restsuiker in de wijn blijft. Dit gebeurt bij bijvoorbeeld versterkte wijnen zoals port, of bij Vin Doux Naturel zoals Baumes de Venise.

Een andere optie is om de temperatuur flink te verlagen tijdens het gisten zodat dit stopt en ook hier restsuiker achterblijft. De overgebleven gisten worden eruit gefilterd en je hebt een heerlijke, lichtzoete wijn met relatief laag alcoholpercentage. Bijvoorbeeld een Riesling Kabinett.

Mate van zoetheid

Kabinett? In Duitsland hanteert men een lijstje van benamingen die het suikergehalte van druiven aangeeft tijdens de oogst. Dat loopt van lichtzoet tot weelderig zoet en begint bij Kabinett, gevolgd door Spätlese, Auslese, Eiswein, Beerenauslese en Trockenbeerenauslese.  Wist je dat twee Riesling Trockenbeerenauslese wijnen uit de Duitse Moezel op plaats vier en zes staan in de top tien van duurste wijnen ter wereld? Klik hier om dat gouden lijstje in een eerder blog artikel te bekijken.

Top tien

Ons eigen lijstje van zoete, witte wijnen die we de afgelopen tijd gedronken hebben. Er zijn nog betere en duurdere wijnen te krijgen, maar als we terugdenken aan de drinkmomenten van dit overzicht worden we iedere keer weer vrolijk. Betaalbare wijn met af en toe en uitschieter naar boven. Soms moet je jezelf eens kietelen, toch? Niet geheel toevallig kun je een paar van deze wijnen op onze site bestellen. Klik op deze namen en lees meer op de detailpagina’s van de wijn.

Chateau Rieussec, Sauternes, Frankrijk
Caruso & Minini, Tagos Grillo Vendemmia Tardiva, Italië
Rutherglen Muscat, Australië
Forster Ungeheuer, Reichsrat van Buhl Riesling Auslese, Duitsland
Domaine Gayda, Vendages Tardives Chenin Blanc, Frankrijk
Moulin Touchais Coteaux du Layon, Frankrijk
Balestri Valda, Recioto di Soave, Italië
Tokaji Aszú 5 Puttonyos, Hongarije
Wegleitner Eiswein, Oostenrijk
Quinta Santa Eufemia, White Port, Portugal

Goed koel schenken tussen 6 – 10 graden Celsius en je weet niet wat je proeft. Overigens, bij goedkope zoete wijnen in de prijsvechtende supermarkten zijn geconcentreerde druiven vaak ver te zoeken. Hier wordt goedkope, droge wijn gemengd met gefilterd en onvergist druivensap vol sulfieten. Wel zoet, maar niet lekker. Koppijnwijn.

Per Vinum Cantus!

Luc Giezenaar


Terug